Nie tylko godziny ponadwymiarowe. Od 1 stycznia 2026 wchodzą w życie zmiany w KN dotyczące m.in. odpraw emerytalnych i nagród jubileuszowych 30 grudnia 2025, GŁOS NAUCZYCIELSKI

 Od 1 stycznia 2026 wchodzą w życie niektóre zapisy tzw. dużej nowelizacji Karty Nauczyciela, które zapewniają nauczycielom korzystniejsze rozwiązania w pragmatyce zawodowej. Chodzi m.in. o podniesienie wysokości odpraw emerytalnych, rentowych i dla osób przechodzących na świadczenie kompensacyjne; zwiększenie wysokości nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy i wprowadzenie nagrody za 45 lat pracy.

Przypomnijmy, że podpisana 21 sierpnia przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, czyli tzw. duża nowelizacja Karty Nauczyciela została opublikowana w Dzienniku Ustaw (poz. 1160) 25 sierpnia. Ustawa weszła w życie od 1 września br., ale niektóre zmiany zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 lub września 2026 roku.

W tzw. dużej nowelizacji KN uwzględniono część postulatów Związku Nauczycielstwa Polskiego (m.in. większa stabilizacja zawodowa dla nauczycieli rozpoczynających pracę w szkole, uporządkowanie zasad wynagradzania za godziny ponadwymiarowe, podwyższenie odpraw emerytalnych, wprowadzenie nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy).

Jedna z kluczowych zmian wprowadzanych od 1 stycznia 2026 roku dotyczy odpraw dla nauczycieli odchodzących na emeryturę. Nowelizacja KN przewiduje zróżnicowanie wysokości odprawy w zależności od stażu pracy. Zgodnie z nowymi przepisami:

>> nauczyciel z minimum 10-letnim stażem otrzyma odprawę w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia,

>> przy stażu minimum 15 lat będzie to trzymiesięczne wynagrodzenie,

>> a dla nauczycieli z co najmniej 20-letnim stażem – sześciomiesięczna pensja (wcześniej – 3-miesięczne wynagrodzenie po 20 latach).

Nowelizacja Karty nauczyciela przewiduje także podwyższenie nagród jubileuszowych dla najbardziej doświadczonych pedagogów. Od 2026 r.:

>> wzrośnie wartość nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy: z 250% do 300% wynagrodzenia miesięcznego

>> pojawi się nowa nagroda jubileuszowa za 45 lat pracy: aż 400% wynagrodzenia miesięcznego

Jest to korzystna zmiana dla nauczycieli, ale kontrowersje wzbudził fakt, że odnosi się tylko do osób, które odpowiedni staż pracy uzyskają w 2026 r. MEN uznał jednak, że na poszerzenie uprawnienia nie ma pieniędzy, a poza tym byłoby to „niesprawiedliwe”.

Od stycznia 2026 r. rozszerzona zostanie także grupa uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego o nauczycieli, którzy dotychczas nie byli do niego uprawnieni. Do listy uprawnionych dopisano m.in. nauczycieli zatrudnionych w:

>> publicznych i niepublicznych centrach kształcenia zawodowego oraz branżowych centrach umiejętności,

>> publicznych i niepublicznych placówkach artystycznych,

>> publicznych i niepublicznych placówkach doskonalenia nauczycieli,

>> publicznych i niepublicznych bibliotekach pedagogicznych,

>> publicznych i niepublicznych kolegiach pracowników służb społecznych,

>> okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych oraz schroniskach dla nieletnich.

Od września 2026 wchodzi z kolei w życie przepis ujednolicający pensum – do 18 godzin tygodniowo – obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli praktycznej nauki zawodu i teoretycznych przedmiotów zawodowych.

(GN)

Od 1 stycznia zmiany w zakresie wynagradzania nauczycieli za godziny ponadwymiarowe. MEN opublikowało specjalny komunikat wraz z FAQ 30 grudnia 2025, Głos Nauczycielski

 „Od 1 stycznia 2026 r. wchodzą w życie bardzo korzystne dla nauczycieli rozwiązania w zakresie wynagradzania za godziny ponadwymiarowe” – napisano w specjalnym komunikacie MEN. „Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe będzie przysługiwało nauczycielowi w każdym przypadku, gdy niezrealizowanie przez niego przydzielonych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć” – podaje resort.

• 
  

Przypomnijmy, że nowelizacja Karty Nauczyciela, która obowiązuje od 1 września 2025 r., wprowadziła niekorzystne dla nauczycieli regulacje dotyczące prawa nauczycieli do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe.

W środowisku takie godziny zostały nazwane „godzinami basiowymi” od imienia minister edukacji Barbary Nowackiej, a nauczyciele zaczęli masowo odwoływać wycieczki szkolne w ramach solidarności z kolegami, którzy w czasie takiej wycieczki pozostają bez pieniędzy.

W rozwiązanie problemu zaangażował się premier Donald Tusk. 4 listopada pojawił się tzw. projekt naprawczy dotyczący rozliczania godzin ponadwymiarowych, który został jednogłośnie poparty przez Sejm i Senat. 18 grudnia zmiany zostały podpisane przez prezydenta, a 23 grudnia opublikowane w Dzienniku Ustaw.

 „Nauczyciele otrzymają wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w różnych przypadkach nieodbycia zajęć z przyczyn leżących po stronie szkoły, np. z powodu nieobecności ucznia na zajęciach prowadzonych z nim indywidualnie, wyjazdu klasy na wycieczkę itp. Warunkiem zachowania prawa do wynagrodzenia jest pozostawanie nauczyciela w tym czasie w gotowości do realizacji tych zajęć” – podkreślono w komunikacie MEN.

Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, która zakłada wypłacanie nauczycielom wynagrodzeń za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, jeśli nastąpiło to z przyczyn niezależnych od nich (tzw. ustawa naprawcza) wchodzi w życie od 1 stycznia 2026.

Jednak przepis art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r., będzie miał zastosowanie do ustalania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe przypadające do realizacji począwszy od 1 września 2025 r. Wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w okresie od 1 września 2025 r. do 31 grudnia 2025 r., za które nauczyciele nie otrzymali wynagrodzenia, gdyż nie przysługiwało im ono na podstawie art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela w dotychczasowym brzmieniu, będzie wypłacane do 6 lutego 2026 r.

Jak wyjaśnia MEN w celu uniknięcia wątpliwości, czy jest możliwe przydzielenie nauczycielowi pozostającemu w gotowości do pracy realizacji w tym czasie innych zadań, doprecyzowano, że nauczycielowi można przydzielić do realizacji w czasie, w którym zostały zaplanowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze lub wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela.

Tak więc w czasie, w którym nauczyciel z przyczyn od siebie niezależnych nie będzie realizował godzin ponadwymiarowych, będzie mógł mieć przydzielone do realizacji różne zajęcia z uczniami lub na ich rzecz. W czasie zaplanowanych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych nauczycielowi będzie można powierzyć również realizację doraźnych zastępstw. W takim przypadku nauczyciel będzie realizował godziny doraźnych zastępstw w ramach wynagrodzenia, jakie przysługuje mu za zaplanowane godziny ponadwymiarowe.

W ustawie doprecyzowano również przepis art. 35 ust. 3f Karty Nauczyciela, tak aby nie budził wątpliwości, że pomniejszanie pensum przy wyliczaniu godzin ponadwymiarowych obejmuje także tygodnie, w których przypadają dni, w których dla nauczyciela nie zaplanowano zajęć.

W celu ułatwienia stosowania nowych przepisów MEN zamieściło na swojej stronie odpowiedzi na pytania, które mogą się pojawiać w tym zakresie.

Jak należy rozumieć gotowość do pracy, o której mowa w art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r.?

„Cechy istotne gotowości do wykonywania pracy zostały sprecyzowane w doktrynie i orzecznictwie. Do cech charakterystycznych gotowości pracownika do wykonywania pracy zalicza się: >>zamiar wykonywania pracy, >> faktyczną zdolność do świadczenia pracy, >> uzewnętrznienie gotowości do wykonywania pracy, >> pozostawanie w dyspozycji pracodawcy” – czytamy.

„Przesłanki te muszą zostać spełnione łącznie. Przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy należy rozumieć stan, w którym pracownik może niezwłocznie na wezwanie pracodawcy podjąć pracę. Pracownik pozostający w dyspozycji pracodawcy oczekuje na możliwość podjęcia pracy na terenie zakładu pracy lub w innym miejscu wskazanym przez pracodawcę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2004 r., I PK 541/03). Natomiast nie pozostaje w dyspozycji pracodawcy pracownik, który nie znajduje się w wyznaczonym przez pracodawcę miejscu do wykonywania pracy, oraz pracownik, który wprawdzie znajduje się w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, ale w stanie uniemożliwiającym wykonywanie pracy” – wyjaśniono.

Czy wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe otrzyma nauczyciel, który w czasie zaplanowanych zajęć wykonywał doraźne czynności wynikające z jego funkcji związkowej?

„W tym przypadku do ustalenia wynagrodzenia tego nauczyciela nie stosuje się art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, tylko art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 440), zgodnie z którym pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy zawodowej na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej poza zakładem pracy, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy. Wynagrodzenie to jest ustalane jak za urlop, a więc z uwzględnieniem wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe” – wskazuje resort.

(GN)